okeykat-uenY8HLal2U-unsplash.jpg

Felsefi
İletişim

İletişimin çekirdeği olan ve kavrama içkin manayı ve anlamsal ağını açığa çıkarıp görünür kılmak; somut örnekler üzerinden anlama simülasyonları üzerinden deneyimlenmesini sağlamak; letişim çözümlemesi ile iletişimin üzerinde yükseldiği taşıyıcı ayakları ve aralarındaki bağlantıları belirginleştirmek.

Neden?

Nasıl?

Uygulamalı felsefe yönteminin temel teknikleri kullanılır. İletişim dilinin rengini (kavrama rengini veren duygu, deneyim, inanç ve bilgi) belirler. İletişim somutlaştığı kavramları toplar ve kategorize eder. Kavramların bağlamlarına göre yüklendiği anlamları çıkarır ve analiz eder. Bunları haritalar. İletişim ortamından çıkarılan içerikleri sorunlaştırma; sorulaştırma; sorulara dair tezler üretme; ileri sürülen tezlere dair argümanlar geliştirme; geliştirilen argümanların niteliklerini sorunsallaştırma gibi temel teknikler ya da araçlar üzerinden yöntem işletilir.

Uygulamalı felsefenin birikimine yaslanır. Grek düşüncesinin “katharsis” kavramını odağına alır. Habermas’ın “iletişimsel eylem” ve “konsensus”unu duyar. İletişime ilişki odaklı baktığından “derin demokrasi”yi kullanır. Yaşadığımız sorunların anlamla, anlamayla ilişkisini sorunsallaştırır. Kişinin ya da iletişimin tarafı olan öznelerin kendiyle ve kendi dışındaklilerle “diyalog”unu mercek altına alır. Sokrates, Platon ve Aristoteles’in “katharsis” kavramını kavram/a bağlamında yeniden tanımlar, iletişimin gerçekleştiği diyaloğun dişilliğini referans alır. 

 

Felsefi iletişim; ilk adımda iletişimi taşıyan kavramsal örgüyü tespit eder; ardından bunların içinde merkezi işleve sahip olanları ve kavramlar arası ilişkilerin haritalamasını yapar. Her kavramın içeriğine rengini veren boyutun keşfine yönelik soruşturma yürütür. Kavramın nesnel içeriği ile arasında, varsa, makas tespit edilir. Varsayımı, kişisel anlamla nesnel anlam arasındaki göreli ahenktir. Makasın açılmasıyla ahengin yitimi ya da azalması birlikte hareket eden vektörlerdir. Danışan ile çıkılan yolculukta makas referans alınarak söz konusu uyumsuzlukların felsefi iletişim açısından kökleri somutlaştırılır. 

Ne

Felsefeyle iletişim, uygulamalı felsefenin bir türü olarak yaşama becerisi geliştirmeyi hedefler. Kavram analizi, uslamlama, altmetinler, yerinde sorular vb. ile “durum”u anlamayı sağlamaya yönelik pratik bir araç sunar. Sağladığı anlama imkanı ve bunun sonucu çözme ve sorun önleyici işlevi yanında türev sorunları da çözücü nitelikte perspektifler kazandırmak iddiasında olan uygulamalı felsefe yaklaşımıdır. 

 

İletişimin form kazandığı ilişkiyi çözümler, uygun kavram, soru, diyalog, yargı ile iletişimin mimari yapısını görünür kılar. Felsefi iletişim yaklaşımı, ilişkiyi var eden kavramsal örgüyü tespit eder. Her kavramın dört bileşenine ayrı ayrı yaklaşır ve bunların kubbesi niteliğinde anlamsal çatıyı ifşa eder. Her kavramın kişisel anlamına içkin dört ayağı bulunur; bunlar: duygu, deneyim, inanç ve bilgi. Her kavram, bu dört anlam/a katmanının birbirine katışmasıyla kişiselleşir. 

 

İletişimi; bağlam, ilişki, ileti, kavramsal örgü, kesişen kavramlar, sorunlar açısından ele alarak çözümler. Bağlamın ve odaktaki iletinin neliğine dair soruşturma yürütür. İletiyi var eden dinamikleri görünür kılma, iletinin öznesi olan kavramın çözümlenmesi, ürettiği mananın kuruluşunu, örtük ve/veya açık anlamda dayandığı örgüyü ifşa etme perspektifi sunar. Felsefece bakışla iletişime mani olan mayınlı araziyi temizler; iletişimin yağ gibi akmasını sağlamak adına kavramlara iletişimin taraflarınca yüklenen duyguları, inançları, deneyimleri, bilgileri de belirginleştirerek ruhların birbirini görmesini, duymasını sağlar. Bunlara altmetinler ya da örtük iletileri de dahil ederek kavramların duygu ve inanca içkinlikerini görünür, algılanır, anlaşılır kılarak iletişimdeki işlevlerini belirginleştirir.

Çıktılar

Danışanın iletişme dünyasının bir tür röntgeni çekilir. İletişim evreninin dayanakları tespit edilir. Bunların birbirleriyle ilişkilerinin algoritmaları çıkarılır. İletişimle ilgili güçlükler, güçlüklerin nedenleri tanılanır. Bunları aşacak uygun araçlar üretilir. İletişim ortamı, mayınlı araziler temizlenerek güvenli hale getirilir.

Felsefi Danışmanlık

Felsefi
Danışmanlık

Amaç

Felsefenin anlama, çözümleme yöntemi ile felsefi içeriklerin bir tür ‘tanı’ ya da durumu anlama aracı olarak kişi, grup, kurum ve kuruluşlar üzerinden toplumsallaşmasını sağlamak; felsefe birikimini yaşamın hizmetine sunmak; hayatın, temele alınan kavramsal örgülerin üzerinde yer aldığı (heykel, kaide diyalektiği) varsayımından yola çıkarak yaşam forumunun (heykel) temelinde yer alan kavramsal örgüyü (kaide) ifşa etmek, bunlar arasındaki ilişkileri görünür kılmak, kavrayış, yaşayış ve bunların sonucu olan bilinç üzerindeki etkilerini somutlaştırmak

Yöntem

Uygulamalı felsefe yönteminin temel teknikleri kullanılır. Kavram havuzu çıkarma, haritalama; kavramların danışan dünyasındaki anlamsal izdüşümlerini belirleme; sorunlaştırma; sorulaştırma; sorulara dair tezler üretme; ileri sürülen tezlere dair argümanlar geliştirme; geliştirilen argümanların niteliklerini sorunsallaştırma gibi temel teknikler ya da araçlar üzerinden yöntem işletilir.
Uygulamalı felsefenin altına düşen felsefi iletişim ve topluluklarla felsefe gibi felsefi danışmanlık da kavramsal soruşturmaya dayalı bir yönteme sahiptir. Süreci anlam(landırm)a yolculuğu olarak gören bu yöntem, güven ilişkisi kurarak iletişim ortamını dişilleştirir; iletişimi diyalojikleştirir. Danışanın talebi ya da gelme nedeni, beklentileriyle birlikte anlaşılır. Uygunluk kriteri, bağlama referansla karşılıklı olarak taşınıyor ise danışmanlık süreci işletilir yani yolculuk başlatılır: Danışana süreçle ilgili ayrıntılı bilgiler verilir; her adım, rızası alınarak atılır. Yöntem, iki temel aksa dayanır; ilki, anlama, anlamlandırma ya da metaforik ifadelerle röntgen çekme ya da tahlil; ikincisi bir tür zihinsel katharsis ile yanlış kurulan bağlantıları tespit etmek ve gidermek; ihtiyaç duyulan ve hem anlamayı hem de kişisel ve/veya kurumsal esenliği sağlayıp güçlendirecek olgu ile kavrama arasında ahenk yaratacak yeni bağlantıların (nöronal, nöroplastisi) kurulmasını sağlama ile yolculuk tamamlanır.

Ne

Felsefi Danışmanlık, felsefi düşünmenin, felsefelerin yani felsefi düşüncelerin, pratik felsefenin temel kavramlarının gündelik hayata transformasyonu yani aktarılmasıdır. Felsefi danışmanlık yapan kişiye felsefi danışman adı verilir. Felsefi danışman, danışanın (kişinin, grubun ve/veya kurumun) kavram temizliği yapmasını kolaylaştırarak mayınlı araziden güvenli bir bölge elde etme yolculuğunu kolaylaştıran yol arkadaşıdır. Felsefi danışman, danışanın anlama yolculuğunda yöntemin işlemesini sağlayan kolaytırıcı, bir tür eşlikçi ya da anlama yoldaşlığı yapan kişidir.

Kuramsal Arkaplan

Felsefi danışmanlık, uygulamalı felsefenin bir türü olarak görece yeni denebilecek modern zaman yaklaşımları arasında değerlendirilebilir. 1980’lerden bu yana kavramsal olarak kullanılagelen felsefi danışmanlığın tarihi, felsefe tarihine değin geri götürülebilir. Sokrates’in felsefenin pratik yani ethosa dair soruşturma yürütmesini öncelikleştirmesinde de temelini bulur.

Çıktılar

Danışanın anlam/a dünyasının bir tür röntgeni ya da kavram, kavramlar arası ilişkilerin tahlili yapılır. Bunlar üzerinden danışana bağlam özelinde ayrıntılı bir rapor sunulur. Danışanın, sorununu anlamlanmasını; gidermesini engelleyen ya da söz konusu süreci güçleştiren bağlantılardan kurtulması, esenliğini güçlendirecek, göreli ahenk içinde bir yaşam için ihtiyaç duyduğu yeni ilişkileri kurması ve murad ettiği anlam evrenini yaratması beklenir.

brandy-s-jBtW3SBbfZQ-unsplash.jpg

Topluluklarla
Felsefe (P4C)

Öğrenme evrenini, yöntemini, öğrenme yoldaşlarını, birlikte düşünmeyi, üretmeyi, bilgiyi,, iktidarı, topluluğu, yeniden tanımlamak; katılımcıların özgürlüğü deneyimlemelerini sağlamak, kişileşmelerine diğer deyişle kendilerini ifade etmelerine olanak sağlayarak etik öznelere dönüşme yolculuklarını desteklemek; katılımcıların damağında “derin demokrasi”nin tadını oluşturmak bununla demokratik özneliği deneyimlemlerini sağlamak.

Yöntem

Uygulamalı felsefe yönteminin altına düşen teknikleri kullanır. İmgeleme, kavramlaştırma, sorunlaştırma, sorulaştırma, tezleştirme, tezin dayanaklarını ve dayanakların niteliklerini görünür kılma;

Amaç

eleştirel düşünmenin araçlarını yaşama bilgeliğinin hizmetine sunma; düşünme ya da mantık hatalarına tanıma; kavram havuzu oluşturma; kavram haritası çıkarma; etik ve etik değerlendirme perspektifi, öğrenme evrenlerine dair eleştirel pedagojinin kuramsal bakışı.

Topluluklarla  Felsefe, Türkçede daha çok P4C yani “Philosophy for Children - Çocuklar İçin Felsefe” ile adlandırılır. Uygulamalı felsefenin bir türü ya da kolu olarak kaynağını uygulamalı felsefe alanları gibi Sokratik Yöntemden alır: kavramsal soruşturmalar yapar. Öğrenmeyi sürecin bir çıktısından ziyade birlikte düşünmek, anlamak, yorumlamak, çözümlemek, yaratmak yolculuğunun kendisidir.  Birlikte düşünmenin mekanı olan “atölye”nin kaidesi güven, formu özgürlük, bebeği dişil iletişim ortamı, bebeğin hayatı ise diyalojik iletişimdir.

Ne

Eğitim, “Philosophy for/with Children” (P4wC) olarak bilinen “Çocuklarla ya da Topluluklarla Felsefe” (ÇF - TF) yöntemi, günümüzde “Philosophy for/with Communities” yani “Topluluklarla Felsefe” olarak adlandırılmaktadır. Okul öncesi yaşlardan başlayarak her yaş grubuyla, problem ve/veya kavram odaklı felsefe atölyeleri ile katılımcıları felsefi düşünme yöntemiyle buluşturan bu yaklaşım, temelini Sokratik Yöntem’den alır. Kurucu varsayımı, başta çocukların olmak üzere her insanın filozofça sorular sorup felsefe yapabileceğidir.

Kavramsal Arkaplan

Çocuklar İçin/İle Felsefe (Philosophy for/with Children – P4wC) ya da kurum olarak tercih ettiğimiz ifadeyle “Topluluklarla Felsefe” yeni bir şey değil. 1970’lerde Lipman adında bir akademisyen metodolojik olarak bu teoriyi geliştiriyor. Ardından 90’larda Sharp, bu teorik çerçeveyi okullarda kullanılabilecek hale getiriyor yani metodolojiye uygun içerikler üretiyor. Başta İngilizce konuşulan ülkeler olmak üzere çocuklar için felsefe yayılıyor. Fakat P4C yani Philosophy for Children diye kavramsallaşan çocuklar için felsefe, temelini Sokratik yöntemden alır. Bu tabii ki yeni değil. Sokrates, Platon’un diyalogları kanalıyla felsefe tarihinde her zaman okunur/du ve tartışılır/dı. Yani hep vardı ve hep biliniyordu fakat bunu başka bir perspektiften çocuklara yönelik pedagojik bir perspektifle felsefeyi çocuklara uyarlama anlamında Sokratik Yöntemi kullanıp modellemesi tabii ki yeni.  Mazisi ve kökleri yeni olmasa dahi bu yaklaşımı bu şekilde ele almanın göreli olarak yeni olduğu söylenebilir.

Çıktılar

Topluluklarla Felsefe yöntemi, öğrenme evrenini güvenli hale getirip ortamı özgürleştirir. Özgürlük, katılımcıların özgürce sorular sormalarına olanak sağlar. Katılımcılar, kendilerini, sakınmasızca ifade ederler. Sinirbilim (Neuroscience) alanındaki güncel olgusal bilgiler,  düşünmek adı verilen eylemin beyinde kimi snaptik bağlar kurmakla özdeşliğine işaret eder.  Stres, kaygı, korku, güvende olmama gibi ruh halini yaratan iletişim ortamlarının, düşünme, sorgulama, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini kastrasyona uğrattığı, güncel literatür bilgilerince gösterilmekte; o nedenle topluluklarla felsefe, katılımcılar için güvenli ortamlar yaratarak felsefenin özgürleştirici, problem çözücü işlevlerini deneyimlemelerine olanak sağlar; böylece optimum nöronal saçaklanlamalar, snaptik bağlantılar dolayımıyla düşünme, kavrama, çözme, yaratma gibi zihinsel beceriler yanında kendini ifade gücünü de geliştirerek sosyal anlamda güçlendirir; bununla da yaşama becerilerini geliştirerek esenliğini kalıcı biçimde rafine hale getirir.